ارتز و انواع آن

ارتز (Orthosis) یا بریس به وسیله‌ ای گفته می‌شود که برای کمک به عملکرد اندام یا عضو آسیب دیده یا دچار نقص ساخته می شود.

استفاده از این وسیله موجب بهبود عملکرد یا کاهش درد در اندام شده و از پیشرفت بدشکلی در اندام جلوگیری می‌کند.

ارتز به عنوان یک وسیله خارجی با هدف اصلاح ساختار و عملکرد عضو یا اندامی در بدن مورد استفاده قرار می گیرند.

تفاوت ارتز با پروتز در این است که ارتز برای بهبود کارآیی اندام‌ ها به کار می‌رود و پروتز جایگزین اندام از دست رفته (مانند دست یا پای مصنوعی) می‌ شود.

ارتزها انواع مختلف و کاربرد های بسیار مختلفی دارند و موارد استفاده آن ها بسیار وسیع است.

کارشناسی که اقدام به ساخت این وسایل می کند ارتزیست نام دارد که با آگاهی کامل از مشکلاتی که نیازمند استفاده از ارتز است اقدام به طراحی و ساخت آن می کند.

ارتز یک دستگاه پزشکی است که برای حمایت، اصلاح ناهنجاری‌ها، تسکین درد و بهبود عملکرد بخش‌های مختلف بدن طراحی شده است. این دستگاه‌ها در حوزه ارتوپدی و توانبخشی نقش مهمی ایفا می‌کنند و برای افراد با مشکلات اسکلتی-عضلانی، آسیب‌های مفصلی یا ناهنجاری‌های مادرزادی استفاده می‌شوند. ارتزها برای کاربردهای متنوعی طراحی شده‌اند و می‌توانند اندام‌های تحتانی، فوقانی، ستون فقرات، کودکان و سالمندان را پوشش دهند. بسته به نیاز بیمار، ارتزها ممکن است به‌صورت سفارشی ساخته شوند یا در مدل‌های آماده در دسترس باشند. طراحی و ساخت این دستگاه‌ها با در نظر گرفتن عوامل متعددی از جمله سن، آناتومی، سطح فعالیت بیمار و نوع آسیب انجام می‌شود. ارتزها نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی بیماران ایفا می‌کنند و با توجه به پیشرفت‌های فناوری، مدل‌های پیشرفته‌تر، سبک‌تر و راحت‌تری تولید شده‌اند که به بهبود عملکرد حرکتی و کاهش محدودیت‌های جسمانی کمک می‌کنند.

---

انواع ارتزها

1. ارتزهای اندام تحتانی

1.1 FO (Foot Orthosis – ارتز کف پا):

• شرح: کفی‌های طبی که برای حمایت از قوس کف پا و اصلاح مشکلات مکانیکی پا طراحی شده‌اند.
• کاربردها: درمان صافی کف پا، درد پاشنه و ناهنجاری‌های قوس کف پا.
• ویژگی‌ها: سبک و قابل استفاده در کفش‌های معمولی.

1.2 AFO (Ankle-Foot Orthosis – ارتز مچ و پا):

• شرح: ارتزی که مچ پا و کف پا را تثبیت کرده و از حرکات غیرمطلوب جلوگیری می‌کند.
• کاربردها: درمان افتادگی پا (Foot Drop)، فلج مغزی و ضعف عضلانی.
• ویژگی‌ها: معمولاً از پلاستیک سبک و قابل تنظیم ساخته می‌شود.

1.3 KAFO (Knee-Ankle-Foot Orthosis – ارتز زانو، مچ و پا):

• شرح: ارتزی که کل بخش پایینی پا از زانو تا کف پا را حمایت می‌کند.
• کاربردها: ضعف عضلات پایین‌تنه، آرتروز زانو و مشکلات عصبی-عضلانی.
• ویژگی‌ها: شامل بندهای قابل تنظیم و مواد مقاوم.

1.4 HKAFO (Hip-Knee-Ankle-Foot Orthosis – ارتز لگن، زانو، مچ و پا):

• شرح: دستگاهی که از لگن تا کف پا را حمایت می‌کند.
• کاربردها: شرایط پیچیده مانند فلج نخاعی یا ضعف عضلانی شدید.
• ویژگی‌ها: مناسب برای بیماران با مشکلات گسترده حرکتی.

1.5 KO (Knee Orthosis – ارتز زانو):

• شرح: بریس‌هایی که زانو را تثبیت کرده و به بهبود عملکرد آن کمک می‌کنند.
• کاربردها: درمان آرتروز زانو، آسیب‌های لیگامانی یا بازتوانی پس از جراحی.
• ویژگی‌ها: سبک و با بندهای قابل تنظیم.

---

2. ارتزهای ستون فقرات

2.1 TLSO (Thoraco-Lumbo-Sacral Orthosis):

• شرح: ارتزی که ستون فقرات سینه‌ای، کمری و خاجی را تثبیت می‌کند.
• کاربردها: اسکولیوز، کیفوز و بازتوانی پس از جراحی ستون فقرات.
• ویژگی‌ها: شامل قاب پلاستیکی و ساختار سبک.

2.2 LSO (Lumbo-Sacral Orthosis):

• شرح: کمربندی برای تثبیت و کاهش درد در ناحیه کمر.
• کاربردها: درد مزمن کمر، فتق دیسک و پوکی استخوان.
• ویژگی‌ها: طراحی سبک و راحت.

2.3 CO (Cervical Orthosis):

• شرح: ارتز گردنی که برای حمایت و تثبیت گردن استفاده می‌شود.
• کاربردها: آسیب‌های گردن یا بازتوانی پس از جراحی.
• ویژگی‌ها: مدل‌های نرم یا سخت.

---

3. ارتز کودکان

ارتزهای کودکان برای اصلاح ناهنجاری‌ها، حمایت از مفاصل و کمک به رشد صحیح طراحی شده‌اند. این ارتزها با در نظر گرفتن رشد سریع کودکان و نیازهای منحصربه‌فرد آن‌ها طراحی می‌شوند.

3.1 ارتز هارنس پاولیک:

• برای درمان دیسپلازی لگن و جلوگیری از مشکلات حرکتی در نوزادان.

3.2 RGO (Reciprocating Gait Orthosis):

• ارتز راه رفتن متقابل برای کودکان با مشکلات تعادل یا فلج.

3.3 ارتز هلمت:

• برای اصلاح ناهنجاری‌های جمجمه مانند پلاژیوسفالی.

---

4. ارتز سالمندان

ارتزهای سالمندان با هدف بهبود تعادل، کاهش درد و پیشگیری از آسیب‌های بیشتر طراحی شده‌اند.

4.1 LSO و KO:

• کمربندهای حمایتی برای تثبیت کمر و بریس‌های زانو برای بهبود حرکت.

4.2 FO و AFO:

• کفی‌های طبی و ارتزهای مچ پا برای درمان درد و بهبود عملکرد.

---

مزایای ارتزهای اندام تحتانی

1. بهبود تعادل:
   • تثبیت مفاصل و کاهش حرکات غیرضروری.
2. کاهش درد:
   • کاهش فشار بر مفاصل و عضلات آسیب‌دیده.
3. پیشگیری از آسیب:
   • جلوگیری از آسیب‌های بیشتر در مفاصل و عضلات.
4. اصلاح ناهنجاری‌ها:
   • اصلاح انحرافات زانو، پا و مچ.
5. افزایش استقلال:
   • کمک به بیماران در انجام فعالیت‌های روزمره.

---

معایب ارتزهای اندام تحتانی

1. ناراحتی اولیه:
   • بیماران ممکن است در آغاز استفاده از ارتز احساس ناراحتی کنند.
2. وزن و حجم زیاد:
   • برخی ارتزها سنگین یا حجیم هستند.
3. هزینه بالا:
   • ارتزهای پیشرفته یا سفارشی ممکن است گران‌قیمت باشند.
4. محدودیت حرکتی:
   • کاهش دامنه حرکت طبیعی در برخی ارتزها.
5. نیاز به تنظیمات مداوم:
   • نیاز به تنظیم و تعمیرات دوره‌ای.

---

جمع‌بندی

ارتزها دستگاه‌هایی حیاتی در توانبخشی و ارتوپدی هستند که برای بهبود کیفیت زندگی بیماران طراحی شده‌اند. با در نظر گرفتن نیازهای خاص افراد از جمله کودکان، سالمندان و بیماران با مشکلات ستون فقرات یا اندام تحتانی، این دستگاه‌ها می‌توانند درد را کاهش داده، ناهنجاری‌ها را اصلاح کرده و توانایی حرکتی را بهبود ببخشند. انتخاب ارتز مناسب باید با مشاوره متخصص انجام شود تا بهترین نتیجه حاصل شود.